AQSh va Eron o’rtasidagi vaziyat hozircha keskin, lekin to’g’ridan-to’g’ri harbiy to’qnashuvdan ko’ra muzokaralar va bosim choralari ustunlik qilmoqda.
AQSh va Eron o’rtasida yadroviy dastur bo’yicha muzokaralar davom etmoqda. Birinchi raund fevral boshida Ummon (Muscat) shahrida o’tkazilgan, ikkinchi raund haqida gap ketmoqda. AQSh tomoni yadro dasturi bilan birga ballistik raketalar va mintaqaviy proksilar masalalarini ham muhokama qilmoqchi, ammo Eron faqat yadro masalasiga rozi bo’lib, raketa dasturini «qizil chiziq» deb hisoblaydi va muzokaraga qo’ymaydi.
Prezident Donald Tramp aralash signallar bermoqda: u bir tomondan «yaxshi kelishuv» umidini bildirib, muzokaralarni davom ettirishni xohlaydi, boshqa tomondan «agar talablar bajarilmasa, juda qattiq choralar» ko’rilishini aytib, hatto ikkinchi aviatashuvchi guruhni Yaqin Sharqqa yuborishni ko’rib chiqayotganini ma’lum qilgan. U Isroil Bosh vaziri Netanyahu bilan uchrashuvda ham muzokaralarni davom ettirishni ta’kidlagan, lekin «aniq kelishuv» bo’lmaganini qayd etgan.
Eron tomoni yadroviy dasturda cheklovlarga, masalan, boyitilgan uranni 60% dan 20% ga tushirish kablilarga rozi bo’lishi mumkinligini bildirgan, lekin buning evaziga AQSh to’liq sanksiyalarni bekor qilishi shart. Raketa dasturi va proksilar masalasi esa umuman muhokama qilinmaydi deb qat’iy turibdi. Eron Oliy rahbari va maslahatchilari raketa dasturini «muzokaraga yopiq» deb ta’kidlamoqda.
Harbiy harakatlar nuqtai nazaridan AQSh mintaqada harbiy kuchlarini kuchaytirmoqda. Jumladan, aviatashuvchilar, Patriot tizimlari va boshqa aktivlar. Eron ham yadro obyektlarini, masalan, Esfahanni mustahkamlash ishlarini olib bormoqda. Iyun 2025-yildagi Isroil hujumidan keyin va Eron ichidagi noroziliklar bostirilganidan so’ng, mintaqa urushdan qo’rqmoqda.
Hozircha diplomatik yo’l ustun, lekin muzokaralar muvaffaqiyatsiz bo’lsa, cheklangan harbiy zarba masalan, yadro yoki raketa obyektlariga va javob choralar proksilar orqali hujumlar, Hormuz bo’g’ozida muammolar ehtimoli yuqori. Neft narxlari va global iqtisodiy ta’sir xavfi kuchli.
Vaziyat juda tez o’zgarishi mumkin — agar yangi raund bo’lsa yoki Tramp qo’shimcha qattiq bayonot bersa, holat keskinlashadi. Hozircha asosiy e’tibor Ummon orqali vositachilikdagi muzokaralarga qaratilgan.
