Surxondaryo viloyatining Uzun tumanida sodir bo‘lgan og‘ir jinoyat holati 2025-yil avgust oyida jamoatchilik e’tiborini tortgan edi. 28 yoshli ayol (X.G.) va uning 5 oylik chaqalog‘i bir necha oy davomida molxonada (antisanitariya sharoitda, och-nahor, zo‘ravonlik va tahqirlar ostida) majburan saqlangan. Bu vahshiylik oila a’zolari tomonidan rejalashtirilgan va amalga oshirilgan bo‘lib, 2026-yil boshida Uzun tuman sudi tomonidan hukm chiqarildi.
Voqea qanday sodir bo‘lgan?
2025-yil 26-avgust kuni Surxondaryo viloyati IIBga Uzun tumanidagi bir mahallada noma’lum ayol va chaqaloq molxonada majburan ushlab turilgani haqida xabar kelib tushdi. Mahalla profilaktika inspektori xonadon egalarining qarshiligiga qaramay, molxona eshigini buzib kirib, jabrlanuvchilarni topdi.
Jabrlanuvchi ayol X.G. (1997-yilda tug‘ilgan) norasmiy eri Sh.A. (1981-yilda tug‘ilgan) va uning oila a’zolari tomonidan bir necha oy (ba’zi manbalarda 5 oy deb ko‘rsatilgan) davomida ruhiy va jismoniy zo‘ravonlikka duchor bo‘lgan. Ayolning tilida nuqsoni borligi va fikrlarini to‘liq bayon qila olmasligidan foydalanib, uni molxonaga qamab qo‘yishgan. Ular och qoldirilgan, zo‘ravonlik qilingan, tahdidlar bilan ushlab turilgan.
Qutqaruvdan so‘ng ayol va chaqaloq Uzun tumani tibbiyot birlashmasiga joylashtirildi: ayol jarrohlik bo‘limiga, bola tug‘uruq bo‘limiga. Ularning sog‘lig‘i viloyat ijtimoiy himoya boshqarmasi nazoratiga olingan. Holat yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari (shu jumladan, oilaviy zo‘ravonlik, noqonuniy ozodlikdan mahrum qilish, qiynoq, tahdid va sha’n-qadr-qimmatni kamsitish) bo‘yicha jinoyat ishi qo‘zg‘atildi.
Sud Surxondaryo viloyati Uzun tuman sudida o‘tkazildi. Jinoyat og‘ir deb topilib, bir nechta og‘ir moddalar qo‘llanildi: noqonuniy ozodlikdan mahrum qilish, qiynoq, tahdid, sha’n va qadr-qimmatni kamsitish.
Hukm quyidagicha chiqdi:
- A.Sh. (45 yosh, asosiy aybdor, ehtimol Sh.A.ning qisqartmasi yoki yaqin shaxs) — 13 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish.
- M.Sh. (51 yosh) va K.Sh. (48 yosh, qaynota-qaynona yoki yaqin qarindoshlar) — har biri 9 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish.
- Z.A. (75 yosh, keksa oila a’zosi, ehtimol qaynota yoki boshqa qarindosh) — 5 yil muddatga ozodlikni cheklash jazosi (qamoqsiz, lekin cheklovlar bilan).
Sud hukmi oilaviy zo‘ravonlik va inson huquqlarini qo‘pol ravishda buzganlikni hisobga olib chiqarilgan. Bu ish butun mamlakatda katta rezonans uyg‘otdi va ayollar huquqlari, oilaviy zo‘ravonlikka qarshi kurash mavzularini yana bir bor keskin ko‘tardi.
